Herhangi bir komut ile yapmak istediğimiz birşeyde zorlandığımızda yada bir komutu daha geniş kapsamlı kullanmak için biz ” wilcard ” lardan yardım alırız. Wilcard’lar joker karakterler diye de anılırlar. Bu karakterler kullanım alanlarına ve şekillerine göre ayrı anlamları, farklı temsilleri vardır. Genelde ” Nick!Identd@Host ” maskesi dahilinde kullanılır ve bizim işimizi kolaylaştırmak için vardır.

? ve * olmak üzere iki şekildedirler.

? : Tek bir karakteri temsil eder. Bahsi geçen maskenin sayısı belli olup ancak şekli şemali belli olmadığı durumlarda kullanılır.
Mesela şöyle diyelim, 6 haneli bir nick ancak 3. harfi bilinmiyor. Biz bu 3. hanenin yerine ” ? ” işareti kullanırız. ? işareti yerine her türlü karakter gelebilir.

Örnek -> 3 haneli kanalları nasıl listeleyebilirim?
Cevap -> /list #???

Yukarıdaki soruyu şöyle düşünelim. Bize meyve olduğunu söylüyor ama hangi meyve olduğunu söylemiyor.
Bu nar da olabilir, muz da. 3 harfli olsun da ne olursa olsun diye ekliyor sonuna da.

Örnek -> Sunucu üzerindeki aktif olan kanallardan sadece 5 haneli olup, 3. hanesi ” a ” , son hanesi ” c ” olanları listelemek istiyorum. Komut nedir?
Cevap -> /list #??a?c

Yukarıda da görüldüğü üzre; ilk iki hane için soru işareti kullanmışız çünkü: bizden istenen kısım nickin 5 haneli olması ve 3. ve 5. harflerin a ve c olması. Bu tür sorularda biz; bizden isteneni yerine yerleştirip, bilinmeyen kısımlara ” ? ” kullanıyoruz.

? karakterinin temsilini detaylı olarak gördük. Diğer işaretimiz ise ;

* : Kullanım yerine göre önündeki/arkasındaki tüm karakterleri temsil eder. Karakter sayısının belli olmadığı ancak belirtilen karakterin içinde olduğu kısımlar için kullanılır.

Bu karakteri kullanırken de şöyle düşünücez. Bir ban uygulamamız isteniyor; bize verilen bilgilerde sadece nickin ” a ” harfi ile bittiği belirtiliyor. Biz bu a’dan önceki kısma ” * ” deriz. ” * ” kısmı a’dan öncesi için geçerli olur ve karakter sayısı da belirsizdir aynı zamanda.

Temel olarak 4 kısımda * işaretini kullanırız.

Kısım1 -> Belirtilen maskenin sadece ilk hanesinin belli olduğu durumlarda,
Kısım2 -> Belirtilen maskenin sadece son hanesinin belli olduğu durumlarda,
Kısım3 -> Belirtilen maskenin ilk ve son hanesinin belli olduğu durumlarda,
Kısım4 -> Belirtilen maskenin ilk ve son hanelerinin belli olmayıp sadece içerisinden bir veya birden fazla karakterinin belli olduğu durumlarda.

Soru(Kısım1) -> #X Kanalında nicki a ile başlayan kullanıcıları akicke almak istiyorum. Komut nedir ?
Cevap -> /cs akick #X add a*!*@*

NOT: Nick!Identd@Host maskesini kullanırken; bize verilen kısımları kullanıp, hakkında bilgi sahibi olmadığımız kısımlar için ” * ” kullanıyoruz. Görüldüğü gibi nick kısmını ” a* ” olarak kullandık. İdentd ve host kısımları için ise her ne olursa olsun anlamını taşıması için sadece ” * ” kullandık. Yani komutun okunuşu; ” nick’i a ile başlayıp karakter sayısı belli olmayan(Ahmet’te, Abdülrezzat’ta bu akickten etkilenir. Bizim için önemli olan kısım baştaki ” a ” ) ve İdentd’i ile Host’u kaç karakterli olursa olsun ve hangi karakteri içerirse içersin #X kanalına girişini engellemek istiyorum ” şeklinde olucaktır.

Soru(Kısım2) -> #X kanalında nick’i a ile biten kullanıcıları akicke almak istiyorum. Komut nedir ?
Cevap -> /cs akick #X add *a!*@*

Açıklama: Burda nick kısmının başına ” * ” koyduk ve en sonuna ” a ” ekledik. Bu demek oluyor ki ” Nickinin karakter sayısı, identd’inin ve host’unun ne içerdiği kaç haneli olduğu önemli değil; nicki a ile bitsin yeterli. ”

Soru(Kısım3) -> #X kanalında identdinin ilk hanesi a son hanesi p olan kullanıcıları akick almak istiyorum. Komut nedir ?
Cevap -> /cs akick #X *!a*p@*

Açıklama: Bu soruda bize diğer 2 sorudan farklı olarak IDENTD’indeki karakterler hakkında bilgi verilmiş. Öncelikle dikkat etmemiz gereken nokta burası, daha sonrasında ise nerede doğru kullanıcağımızı bilmeliyiz. Nick ve Host hakkında herhangi bir bilgimiz olmadığı için; her ikisi içinde ” * ” kullanmamız gerekmektedir. IDENTD kısmı için ise ; ” a*p ” kullanacağız. Tümünün birleşiminde oluşan maske ” *!a*p@* ” olucaktır.

Soru(Kısım4) -> #X kanalına hostunun içerisinde ” 10 ” geçen kullanıcıların girişini engellemek istiyorum. Komut nedir ?
Cevap -> /cs akick #kanal add *!*@*10*

Açıklama: Bu soruda da bize akick eklenicek kişinin HOST’undaki karakterler hakkında bilgi verilmiş. Demekki biz nick ve identd yerine ” * ” kullanıcağız. HOST için kullanmamız gereken wilcard’ımız ise ; ” *10* ” olucaktır. Bunların birleşimi de ” *!*x*@* ” maskesini oluşturucaktır.

? ve * karakterlerinin beraber kullanımı ;

Bu kısım sizin kafanızı karıştırmaya birebirdir. Ancak üstteki karakterlerin kullanım yerlerini mantıken kavradıysanız size pekte zor gelmicektir.
Burda dikkat edilecek nokta aslında okuma kısmıdır. Karakterleri okyabiliyorsanız; gerisi kolaydır.

Burayıda iki farklı şekilde inceleyelim.

Kısım1 -> ?’den sonra kullanılan * karakteri,
Kısım2 -> *’dan sonra kullanılan ? karakteri.

Buraya kadarki örneklerimizde soru sorup – cevabı istedik bu sefer tam tersi yöntemle ilerleyelim.

Örnek(Kısım1) -> /cs akick #x add ??*a*??!*@*

Açıklama: Bu komutu uyguladığımızda; #X kanalına karakter sayısı sınırsız nickinin ilk iki ve son iki hanesi HARİÇ, içerisinde a geçen nicklerin kanala girişi engellenicektir. Başta ? görenler eminimki bu komuta 6 haneli içinde a geçen nickler akicke alınır diye düşünmüşlerdir. Ancak bu komutta bir karakter sınırlanması yoktur.
Burdan anlıyoruz ki ; ?’ın başta veya sonda olup * işaretinin olduğu durumlarda ? işaretinin olduğu kısımları içerisinden çıkarıyoruz. Nasıl yani diyecek olursanız, zEbAni nickinin biz baştaki ve sondaki ilk iki hanesini çıkarıyoruz yani ” ba ” olarak düşünüyoruz. Bakıyoruz ki kalan kısımlar içerisinde ” a ” geçiyor, anlıyoruz ki bu nick akickten etkilenir.

Peki Master nicki bu akickten etkilenir mi? bakalım; Master nickinin ilk ve son iki harflerini çıkaralım, kalan kısım ” st ” harfleridir. Biz bakıyoruz ki kalan kısımda ” a ” yok ; demekki bu nick akickten etkilenmez.

Örnek(Kısım2) -> /cs akick #X add *?a?*!*@*

Açıklama: Bu akick’i uygulayacağımız akick bizim ” KISIM4 ” te göstermiş olduğumuz uygulama şeklinden bir farkı yoktur. Dolayısı ile ordaki ? karakterleri fazlalık etmiş ve gereksiz kullanılmışlardır. Bu akick’ten karanter sayısızı sınırsız nickinin içinde a geçen tüm kullanıcılar etkilenicektir.

Wilcard hakkında soru – cevaplar ;

SORU1 : (lütfen bu soruyu dikkatli okuyunuz.)
Kanalıma öyle bir access-list çekeyim ki;
a-) ‘kazim’ ve ‘nazim’ nick’leri kesinlikle listede olsun
b-) listedeki bu iki kişi hariç olanların nicklerinin listede çıkma olasılığı minimum olsun
#testing kanalında uygulayacağımız bu komut için gerekli olan tam komutu yazınız.
( Bu soru kernel32 nickinden alıntıdır )

Cevap1) Şimdi böyle bir soru ile karşılaştığımızda ilk olarak nicklerin ortak yönlerini belirliyoruz. Daha sonra ise ; kullanım yerlerine göre wilcard’larımızı yerleştiricez.
Kazim ile Nazim arasındaki ortak karakterlere bakıyoruz ;
Her ikisinde de 5 harfli ve 2. harf ” a” ve son iki harf ” im “.Buna göre Komutumuzu yazıyoruz;

-> /cs access #kanal list ?a?im

Soruda ilk karakter için hem k hemde n nicklerinin çıkması için ? işareti ve yine 3. harfte her ikisi için farklı karakterler temsil etmesi ve listede çıkması için ? işareti kullanıyoruz. Ortak haneleri birleştirip 5 karaktere tamamladıktan sonra sorunun tamamlanmış olduğunun zaten farkına varıyoruz.

SORU2 : Kanalıma 3 haneli içerisinde a geçen kullanıcıların kanalıma girişini engellemek istiyorum. Komut nedir?

Cevap2) Şimdi bu soruda biraz mantığımızı konuşturmamız gerekmektedir. Soruyu ilk duyduğumda bende bayağı bi düşünmüştüm ama sorunun aslına bakınca çok kolay. Biz böyle bir wilcard görmedik, hem sınır olsun hemde içindeki karakteri belirliyelim. O zaman teker teker banlıyacağız..

-> /mode #kanal +bbb a??!*@* ?a?!*@* ??a!*@*

Yukarıdaki komutta görüldüğü gibi; ilk +b mode’unda 1. harfe a verip diğerlerine ? işareti koyduk ki diğer karakterlerin belli olmadığını ifade etmek için. 2. +b mode’unda 2. harfe a verip diğerlerinde soru işareti kullandık. 3′e tamamlayana kadar bu sistemle ilerledik. Oluşan ban liste baktığımızda ise sırası ile ” 1. , 2. , 3. ” hanelerin tek tek a nicki üzerine banlı olduğunu gördük. Aslında sandığımız kadarda zor değilmiş dimi

Bunlar mantıken işliyen sorulardı. Şimdide biraz komuta dayalı sorulara bakalım.

SORU3 : #X kanalındaki nicki 5 haneli 2. harfi a 4. harfi y olan, identdinin ilk hanesi ve son 3 hanesi hariç içerisinde x geçenleri aynı zamanda hostu 131 ile başlayanları banlamak istiyorum komut nedir ?

Cevap3) /mode #kanal +b ?a?y?!?*x*???@131*

SORU4 : Bir akick eklemek istiyorum ancak; nick’inin ilk hanesi ve son 2 hanesi hariç içerisinde u geçen nickler etkilensin istiyorum sadece. Uygulamam gereken komut nedir? Ayrıca akickten etkilenicek olan nicklerden bi tane öyleyiniz.

Cevap4) /mode #kanal +b ?*u*??!*@*

NICKSERV TEMEL BILGILER
-
Nickserv, adından da anlaşılabileceği gibi öncelikli amacı nick ile işlemleri kapsamaktadır. Bu işlemler, nick kayıtlamaktan başlamaktadır ve kayıtlanan bu nick üzerinden yapılabilinecek işlemler ile devam etmektedir.
Nickserv, komutlarının çoğunu kullanabilmemiz için öncelikle nickimizi kaydetmemiz gerekmektedir.
Bazı istisnalar dışında (info komutu gibi) nickserv komutu genelde kayıtlı kullanıcılar için vardır.
-
1) Nickserv komutu hakkında bilgi almak için ; /ns help
2) Nickserv komutlarını görmek için ; /ns help commands
3) Ve görüntülenen bu komutlar hakkında da yardım almak için ise ; /ns help komut
İkisi de işlemsel olarak yardım vermeyi esas alsada, commands yüzeysel olarak geçerken; komut olan kısım (yani 3. satır) komutlar hakkında ayrıntıya inmektedir.
-
Açıklama: ” commands ” ile ” komut ” arasındaki fark, commands komutu kullanabileceğimiz komutları listelerken, ” komut ” olarak görünen 3. satırdaki bölüm ise ” commands ” kısmında çıkan komutlar hakkında yardım almak için vardır. kullanabilirsiniz.
Yukarda da bahsettiğimiz gibi nickserv komutu ile beraberinde kullanılan parametreler vardı…
Şimdi biraz bunlardan bahsedelim ;
-
1) REGISTER
Belirtilen nicki üzerinize kaydetmeye ve başkasının kullanmasına kapatmak için kullanılır.
Kaydetmek istediğiniz nicki, daha önce birinin kaydetmemiş olması gerekmektedir.
Kullanımı: /ns register şifre email@adresiniz.
*** Belirtilen şifre minimum 1 , maximum 31 hane olabilir ve belirtilen şifre büyük kücük harfe duyarlıdır.
Aynı şekilde belirtilen şifre, kontrol kodlarına duyarlıdır… (renk,bold,altı-çizgili vs.)
*** Belirtilen email adresi de ” adres@host.domain ” şeklinde tanımlanmalıdır. Uzantısı olmayan ve belirtilen kriterlere uygun olmayan nickler kaydedilemez.
Var olan bir email adresi girmeye özel gösteriniz. Çünkü nick kaybı sonrasında direkt şifreniz email adresinize gönderilecektir.
***Yukarıda belirtilen işlemlere uygun olarak girilen komut sonrası status’ta ;
” /onayla kodlar ” şeklinde bir metin beliricektir.
” Kodlar ” adı altında belirtilen kısımda 9 hanelik bir sayı dizini var olacaktir…
Bu sayıları da uygun olarak girerseniz nick kayıtlama işleminiz tamamlanmış olacaktır..
NOT: Belirtilen ” /onayla ” kodu girilmediği taktirde kod, nickinizin üzerine kayıtlı olduğu email adresine gönderilecektir.
NOT: Aynı emaile maksimum 3 adet nick kaydedebilirsiniz.
-
Örnek: /ns REGISTER 123456789 ahmetmehmet@yusuf.com
Bu komutu uyguladıktan sonra, belirttiğim gibi status’ta bir kod beliricektir…
Onu da ;
” /onayla 123456789 ” şeklinde girdikten sonra işlemimiz tamamlanıcaktır..
Not: Belirtilen şifre, email adresi ve onayla kodu hayal ürününden başka birşey değildir.
-
2)AUTH
Sunucumuzda nick kayıt işleminin ” /onayla kodlar ” şeklinde işlemesinden sonra, değiştirilen email adresinden sonra mailinize gelicek olan onaylama kodunu girmekten başka bir işlevi yoktur.
Kullanımı: /ns AUTH Codno
*** Belirtilen kodlar 1 gün içerisinde girilmesse nickinizin kaydı silinecektir.
-
3)SENDAUTH
Nickinizin auth codesini girmediğinizde ya da email değişikliği sonrası email adresinize gelen auth code’u kaybettiğinizde veya auth code gelmediyse geri dönüşümünü sağlamak için kullanılacak olan komuttur.
Kullanımı: /ns SENDAUTH nick
*** Belirtilen komut sadece ” 24 saatte bir ” kullanılabilir…
NOT: Gelen auth code email kısmınızın çöp kutusu/gerekiz post (junk mail) kısımlarında olabilir. Onun için email adresinize iyi bakmayı unutmayınız
NOT: Bu komutun kullanımı sunucumuzda kapalıdır. Fakat böyle bir durumla karşılaşırsanız ” /join #Operhelp ” kanalından yardım alabilirsiniz…
-
4) IDENTIFY
Belirtilen nickin size olduğunun kanıtlamanın yolu bu komuttan geçer.
Sunucuya her girdiğinizde bu komutu uygulayark nickin üzerinize zimmetli olduğunu gösterirsiniz ve yetkilerinize bu komutla ulaşırsınız…
Kullanımı: /identify şifreniz
*** Bir nicki ” 21 gün ” identify etmesseniz, nickiniz düşecektir…
*** Nickinizin şifresi default ayarlarda ” 3 kere üst üste ” yanlış girilirse nickserv sizi otomatikman kill’leyecektir. (sunucudan atacaktir.)
-
5) SENDPASS
Nick kaydederken kullandığınız şifrenizi unuttuğunuz durumda işinize yarayacak komuttur.
Komut uygulandıktan sonra, unutulan şifre üzerinize kayıtlı olan mail adresinize gönderilicektir.
Kullanımı: /ns SENDPASS nick
NOT: Bu komutun kullanımı sunucumuzda kapalıdır. Fakat böyle bir durumla karşılaşırsanız ” /join #Operhelp ” kanalından yardım alabilirsiniz…
-
6) ALIST
Üzerinize kayıtlı olan nickin hangi kanallarda yetkili olduğunu gösteren komuttur.
Kullanımı: /ns ALIST
*** Listeleme sırasında yetkili olduğunuz #kanal-adı ve kanaldaki erişim seviyeniz gözükür.
-
7) DROP
Üstünüze kayıtlı olan bir nickin kaydını silmek için kullanılan komuttur.
Kullanımı: /ns DROP şifre
*** Belirtilen şifre 3 kere üst üste yanlış girildiği taktirde nickserv sizi otomatikman kill’leyecektir.
*** Kaydı silinen nick, farklı birisi tarafından tekrar kullanılabilir/kaydedilebilir.
NOT: Sunucumuzda bu komutun kullanımı kapalıdır. Nick düşme süresi 21 gün olarak belirlenmiştir.
-
8) AJOIN
Komutun açılımı ” autojoin ” olmakla beraber, şifrenizi girdiğiniz andaki gireceğiniz kanalları düzenlemek ve/veya listelemek için kullanılan komuttur.
Kullanımı:
a /ns AJION add #Kanal ( otojoin listesine bir kanal eklemek için )
Örnek: /ns AJOIN add #X
b) /ns AJION del #kanal ( Otojoin listesine ekli bir kanalı listeden çıkarmak için )
Örnek: /ns AJOIN del #X
c) /ns AJION list ( otojoin listesine ekli olan kanalları listelemek için… )
Örnek: /ns AJOIN list
-
*** Ajoin listenize maksimum 10 kanal ekleyebilirsiniz.
Ekleyeceğiniz kanalların başında ” # ” işaretinin bulunması zorunludur.
*** Eğerki şifenizi girdiğiniz anda ajoin listenizdeki kanallara giriş yapamıyorsanız ve giriş yapamamanızın nedenleri +k(şifre olan kanal) veya +i (davet edilenlerin girebildiği kanal) kiplerinden birinde ise aynı zamanda giremediğiniz kanalda ” chanserv unban ” yetkiniz var ise, Nickserv sizi kanala invite edecektir ve giriş sağlanacaktır…
-
9) ACCESS
Kelime anlamı ” erişim ” olmakla beraber bu anlamı tamamiyle temsil eden bir parametredir.
Komutun amacı, belirtilen nick ile giriş yapmadan fakat ” aynı identd ve hostname ” ile bağlanmak şartı ile ;
Belirtilen nickin yetkilerine ulaşmaktır.
Belirtilen nick ile bahsedilen kısım, erişim ekleyecek nicktir.
Şöyle daha açık bir dil kullanıcak olursak ;
Ben World nicki ile helperim, ancak ” X ” nicki ile giriş yaptığımda da helper yetkilerime ulaşmak istiyorum…
İşte bu konumda, ” nickserv access ” komutu devreye giriyor.
Kullanımı;
a) /ns access add identd@host ( Belirtilen maskeye erişim eklemek için.. )
b) /ns access del identd@host ( Belirtilen maskedeki erişimi silmek için… )
c) /ns access list ( Erişim eklenilen nickleri listelemek için… )
*** Erişim eklenen maskedeki kullanıcın yetkilere ulaşabilmesi için ;
a) Nickin ” secure ” seçeneğinin kapalı olması,
b) Yetkisi olduğu kanalın, ” chanserv set parametresinin secure seçeneğinin kapalı olması ” gerekmektedir…
*** Belirtilen erişim listesine maximum 32 kişi eklenebilir ve del komutu ile beraber ancak; listede çıkan maskelerden birini silebilirsiniz..
-
10) RECOVER
Şifresini bildiğiniz bir nickin, nickini değiştirmeye yarayan komuttur.
Komutu kısa yoldan size şöyle anlatayim…
Sunucuya girdiğinizde, nickinizin kill seçeneği aktif ise;
Şifrenizi girmediğiniz zaman nickiniz değişmektedir.
İşte bunun sebebi nickserv recover oluyor .
Servisler size nickin sahibi olmadığınız için recover uyguluyor ve nickinizi değiştiriyor.
Ya da şöyle ki, sunucuya birisi girip sizin nickinizi kullanmak istedi..
Fakat sizde de kill seçeneği aktif değil, aktifse bile nickservin değiştirmesini beklemek istemediniz.
bu konumda ” recover ” komutu devreye giriyor..
Kullanımı: /ns recover nick şifre
*** Bu komutu uyguladıktan sonra, nickserv kullanan kişinin tekrar nickinize sahip olmaması için sahte bir clon sokar. Bu clone nickinizi enforcer şekilde yaklaşık 1 dk boyunca tutar. Ancak siz yine bu süreyi beklemek istemesseniz; 11 Numaralı komutu uygulayabilirsiniz…
-
11) RELEASE
Enforcerde kalmış bir nicki düşürmeye yarayan komuttur.
Enforcer, servisler tarafından askıda kalan nick demektir.
Bu nickler servisler tarafından yaklaşık 1 dk kadar tutulur, daha sonra kendiliğinden release komutu ile düşürülür.
Fakat siz yine de beklemek istemesseniz, bu komutu kullanabilirsiniz.
Kullanımı: /ns RELEASE nick şifre
*** Girilen şifre 3 kere yanlış yazılırsa, nickserv sizi otomatik ” Kill ” leyecektir.
-
11) GHOST
Herhangi bir şekilde sunucudan düştüğünüzde, (bağlantınızın gitmesi, bilgisayarınızın kapanması) durumunda bazen nicklerin sizinle beraber düşmesi söz konusu olmuyor.
İşte bu gibi durumlarda, sunucuya girdikten sonra nickinize geçmek için nickin düşmesini beklemek istemiyorsanız, ” ghost ” komutu ile nicki kill’leyebilirsiniz.
Kullanımı: /ns GHOST nick şifre
*** Belirtilen nickin şifresini 3 kere yanlış girilmesi durumunda, nickserv sunucudan sizi killeyecektir.
-
12) INFO
Nickinizi kaydetmeden kullanabileceğiniz tek nickserv komutudur.
Bir nickin , username’ini , online olup olmadığını, kayıt zamanını, emailini, url adresini , nickin kayıt zamanını ve nickin aldığı set ayarlarları gibi bilgilerini gösterir.
Kullanımı: /ns info nick
*** Belirtilen nickin email adresi , quit mesajı ve usermask’ı info komutunda görünmüyorsa, kişi bilgilerini ” set komutunun hide parametresi ” ile gizlemiş demektir.
Bu komut hakkında bilgi almak için ise ;
” /ns help set hide ” kullanabilirsiniz..
-
13) LISTCHANS
Nickinize ait olan kanalları listelemek için kullanılan komuttur.
Kullanımı: /ns listchans
-
14) STATUS
Belirtilen nick veya nicklerin nickinin ” register ” konumunu öğrenmek için kullanılan komuttur.
Numerik 4 değer vardır ve çıkan bu değerlerin hepsinin farklı anlamları vardır.
Çıkan cevaplarda ;
0 – Nickin kayıtlı olmadığını veya online olmadığını ,
1 – Nickin ” /onayla kod ” ya da ” /ns auth code ” şeklinde nickini tanımlamamış olduğunu veyahutta ;
2 – Nickin ” access ” komutu ile giriş yaptığını
3 – Nickin ” /identify şifre ” komutu ile nickini servislere tanıttığını gösterir.
Kullanımı;
a) /ns status nick (tek nick için… )
b) /ns status nick1 nick2 nick3 nick4 ( Birden fazla nick için… )
*** ” b ” kısmında belirtilen nick1 nick2 … kısmına toplam 16 nick yazabilirsiniz. Fazla nick yazılması durumunda ilk 16′sına cevap verecek, diğerlerini kaale almayacaktır.